Lại chuyện bôxit

Đã lâu rồi, dư luận không còn phản ứng mạnh mẽ về chuyện khai thác bô xít ở Tây Nguyên nữa. Chán rồi, nói mãi chẳng ai nghe.

Tưởng dư luận im rồi thì thôi, mọi chuyện coi như đã rồi. Ấy thế mà chẳng phải, tiền là của Nhà nước, mà của Nhà nước là của dân, chẳng phải muốn bao nhiêu cũng được. Bởi vậy muốn nữa thì phải kêu, muốn hợp thức hóa nó thì phải kêu cho dân biết. Vì những lý do trên mà thỉnh thoảng câu chuyện bô xít lại được các báo Nhà nước đăng tải. Mới nhất là hôm nay (19/3/2014), các báo, trong đó có Tuổi trẻ đưa tin “Bộ Công thương vừa tiếp tục có báo cáo về hai dự án bô xít Tân Rai và Nhân Cơ. Qua đó khẳng định dự án hiệu quả dù nhà máy alumin Nhân Cơ dự kiến lỗ tới năm … 2020. Báo cáo này còn đưa ra đề nghị táo bạo : giảm phí môi trường, bỏ thuế VAT, giảm đầu tư cho an toàn hồ chứa bùn đỏ …”.

Ô hay, vậy quyết tâm chính trị của Bộ chính trị, của Quốc hội hóa ra chỉ để mua lỗ hay sao ? Đào tài nguyên của đât nước lên đem bán lấy tiền mà còn kêu lỗ thì làm cái gì mà ăn bây giờ ? Đến nỗi một người trong ngành, TS Nguyễn Thành Sơn, trưởng ban quản lý dự án than đồng bằng sông Hồng cũng  phải hỏi : “Việc giảm hàng loạt sắc thuế, phí, tiền đền bù cho dân … vậy các mục tiêu ban đầu của dự án (khai thác bô xít) như đóng góp phát triển kinh tế – xã hội liệu có còn trọn vẹn ?”

Xem ra mục tiêu “mỗi năm Than khoảng sản (TKV) nộp ngân sách cho Lâm Đồng và Đắc Nông 500 tỷ” như dự tính ban đầu của TKV dần dần hiện rõ là  cái “bánh vẽ” to tướng.

Để hiểu cho có đầu có đuôi vấn đề, thiển nghĩ cũng cần ôn lại quá khứ một chút :

Năm 2009, khi dự án bô xít Tân Rai Lâm Đồng khởi công được một thời gian, dư luận bàn tán xôn xao về việc cần dừng dự án. Khi đó các vị nhân sĩ trí thức còn lập nên một trang báo điện tử mang tên Boxite.vn chỉ làm mỗi nhiệm vụ đăng tải các ý kiến phản biện dự án bô xít Tây Nguyên. Các nhà khoa học có tâm huyết, đặc biệt trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp (người đã cùng với các chuyên gia Liên xô trước đây nghiên cứu về dự án này) đều nêu những ý kiến, những nghiên cứu rất khoa học và đề nghị Đảng, Nhà nước dừng các dự án khai thác bô xít lại. Tóm tắt ý kiến của các nhà khoa học đưa ra để phản biện đề nghị dừng dự án bao gồm :

1) Tây Nguyên là vùng đất chiến lược rất quan trọng trọng việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Vì lý do an ninh, quốc phòng không thể để người nước ngoài vào thuê đất ở đấy được.

2) Dự án bô xít sẽ phá vỡ không gian văn hóa Tây Nguyên. Tây Nguyên ở độ cao trên 1000m so với mực nước biển, ở hạ du có hàng chục triệu người sinh sống sẽ phải chịu ô nhiễm môi trường do khai thác bô xít gây ra, đặc biệt nếu hồ chứa bùn đỏ bị vỡ thì có thể hàng triệu người phải sơ tán.

3) Về kinh tế, với công nghệ khai thác alumin hiện tại của thế giới, kể cả khi áp dụng công nghệ của những nước tiên tiến nhất hiện nay thì hiệu quả kinh tế vẫn thấp. Trong khi đó, đây là ngành công nghiệp vô cùng tốn kém, vốn lớn, sử dụng nhiều năng lượng và luôn luôn đe dọa ô nhiễm môi trường và mất an toàn.

Với những lý do trên các nhà khoa học đề nghị tạm thời dừng dự án lại, chuyển vốn cho các dự án khác khả thi hơn, của chưa ăn thì còn đó, chờ khi nào công nghệ khai thác phát triển, đảm bảo có lợi nhuận sẽ khai thác sau.

Tôi là dân thường, chẳng biết mô tê gì về công nghệ khai thác nên cũng chẳng biết bên nào đúng bên nào sai.  Vì thế, khi trước, trang boxite.vn có mở chuyên mục lấy chữ ký của nhân dân yêu cầu dừng dự án, tôi đã không ký. Tuy vậy vấn đề bô xít tôi vẫn theo dõi.

Ngày nay, dự án Tân Rai đã khai thác được hơn một năm rồi, thông tin về kết quả xuất khẩu đã cho thấy ý kiến nhận định của các nhà khoa học phản biện đề nghị dừng dự án trước đây đã có những điểm đúng, ít nhất là về hiệu quả kinh tế.

Dù sao, kết luận bây giờ cũng là hơi sớm, hãy chờ xem. Mong sao kết quả cuối cùng đừng bi đát quá như một số người lo lắng.

This Post Has 0 Comments

Leave A Reply